Ευρώπη στο και πέντε - Περιμένοντας τη ληξιαρχική πράξη θανάτου της ΕΕ

 Το αντικείμενο αυτής της ανάρτησης είναι οι λόγοι για τους οποίους η ΕΕ στη σημερινή της μορφή και υπό το φώς των προσφάτων εξελίξεων έπαψε να έχει λόγους ύπαρξης. Η προσωπική μου στάση απέναντι στην ΕΕ είναι μάλλον γνωστή , από υπέρμαχος του ευρωπαικού φεντεραλισμού πριν από τρεις δεκαετίες μετατράπηκα σε πολέμιος της ένωσης  , ωστόσο η προσωπική μου τοποθέτηση λίγο έχει να κάνει με αυτό που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας και η προσπάθειά μου είναι πάντα να περιγράψω την πραγματικότητα είτε εκείνη με βολεύει προσωπικά είτε όχι.

(Γεω)πολιτικοί - Γεωστρατηγικοί λόγοι

1) Η ενωμένη Ευρώπη γεννήθηκε από την ανάγκη συνύπαρξης και ειρηνικής συμβίωσης τριών μεγάλων δυνάμεων : της Βρεττανίας (με αστερίσκους) , της Γαλλίας και της Γερμανίας. Η καινούρια ατλαντική υπερδύναμη μεταπολεμικά έκανε μεταστροφή δημιουργώντας καινούριες συμμαχίες με τους ηττημένους του πολέμου (Γερμανία , Ιαπωνία) και γύρισε την πλάτη στους παλαιούς συμμάχους Ρωσία και Κίνα. Η Ιαπωνία έγινε η τρίτη οικονομική δύναμη στον κόσμο , η Γερμανία η τέταρτη , Γαλλία και Βρεττανία μοιράστηκαν τις θέσεις 5 και 6.

Η έξοδος της Βρεττανίας από την ΕΕ σηματοδοτεί το τέλος αυτής της προσπάθειας , η πρώτη βρίσκεται πλέον σε άμεση σχέση με τις ΗΠΑ και επιχειρεί να ρίξει το βάρος της σε σχέδια μέσα στον γεωπολιτικό χώρο της πρώην αυτοκρατορίας της ( βλέπε AUKUS Alliance).

2) Οι εναπομείνασες στην ΕΕ δυνάμεις , Γαλλία και Γερμανία , διαθέτουν η μεν στρατιωτική η δε οικονομική ισχύ. Ιδανικά θα μπορούσαν να ηγηθούν από κοινού της ΕΕ , η σχέση τους ωστόσο είναι ανισοβαρής , με ευθύνη της Γερμανίας , της οποίας ο αχαλίνωτος οικονομικός επεκτατισμός δε γνωρίζει όρια.

3) Η ύπαρξη ενός διακριτού διεθνούς οργανισμού πρέπει να δικαιολογείται από τη διαφορετική σε σχέση με άλλους οργανισμούς συνεισφορά του στο διεθνές σύστημα ασφαλείας και τάξης. Η στοίχιση άπασας της ΕΕ πίσω από τις επιταγές των ΗΠΑ με αφορμή τον πόλεμο της Ουκρανίας αποστερεί από την ΕΕ τα διακριτά στοιχεία που τη διαφοροποιούν από το ΝΑΤΟ. Επιπλέον , μέσα στους κόλπους της ΕΕ υπήρχαν χώρες που μπορούσαν να συνομιλούν προνομιακά με τους άλλους πόλους και να δημιουργούν την απαραίτητη πολυφωνία. Η Γερμανία είχε προνομιακή σχέση με τη Ρωσία αλλά και την Κίνα , Ελλάδα , Βουλγαρία και Κύπρος έδειχναν μια μεγαλύτερη ευαισθησία στις ανησυχίες της Ρωσίας , η χώρα μας άνοιξε τις πύλες της ΕΕ στην Κίνα με την παραχώρηση του λιμανιού του Πειραιά. Η αχρείαστη σκλήρυνση της στάσης όλων των προαναφερθεισών χωρών απέναντι στη Ρωσία προς έκπληξη της Μόσχας αφαίρεσε αυτό το πλεονέκτημα από την ΕΕ.

Μόνο τυχαίο δεν μπορεί να είναι το γεγονός οτι η ΕΕ συζητά την μελλοντική εισδοχή χωρών όπως η Ουκρανία και η Γεωργία την ώρα που έχει κλείσει την πόρτα στη Σερβία , συνομιλητή της Μόσχας και πιθανή γέφυρα επικοινωνίας . Τέτοιες στρατηγικές δείχνουν οτι η εξωτερική πολιτική της Ευρώπης έχει περιέλθει σε αδιέξοδο.

Να προσθέσω κάτι πολύ εύστοχο που είπε σε ανύποπτο χρόνο ο γενικά επιτυχημένος Ελληνας ΥΠΕΞ αναφερόμενος στη σχέση με τη Μόσχα: Ολοι ξέρουν πού ανήκουμε αλλά αυτό δε μας εμποδίζει να μιλάμε με άλλους . Δεν είναι τυχαίο οτι ο αρχηγός της κυβέρνησής του τον έβαλε στον πάγο τελευταία μετά την αχρείαστη όξυνση που κατατάσσει τη χώρα μας στον αστερισμό των άλλων μετασοσιαλιστικών χωρών της εθνικιστικής και πολεμοκάπηλης υστερίας.

Οικονομικοί λόγοι

1) Η ΕΕ απέτυχε να δημιουργήσει προστιθέμενη αξία και νέο πλούτο. Κάτι τέτοιο θα ήταν εφικτό πχ με τη δημιουργία μιας σφαίρας οικονομικής επιρροής εν είδει αποικιών έξω από τα γεωγραφικά όρια αυτής. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές , η Κίνα έχει διεισδύσει οικονομικά στη μισή αφρικανική ήπειρο , δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες εκμετάλλευσης και παραγωγής υπεραξίας. Η Ευρώπη αρκέστηκε σε μια αναδιανομή του υπάρχοντος πλούτου , μετατρέποντας το μισό της ηπείρου σε αποικίες χρέους . Η οικονομική της πολιτική διέπεται από την αρχή ενός παιγνίου μηδενικού αθροίσματος (zero sum game) όπου τα κέρδη του ενός σημαίνουν αντίστοιχες ζημιές του άλλου. 

2) Η απόσχιση του Ηνωμένου Βασιλείου στέρησε την Ευρώπη από το ειδικό βάρος που θα της επέτρεπε να διαδραματίσει παγκόσμιο οικονομικό ρόλο. Το ΑΕΠ της Ευρωζώνης χωρίς τη Βρεττανία υπολείπεται κατά πολύ εκείνου της Κίνας ή των ΗΠΑ , και μια αλλαγή της παγκόσμιας κατάταξης είναι πρακτικώς αδύνατη είτε στο κοντινό είτε στο μακρινό μέλλον.

3) Για την οικονομική ανάπτυξη είναι απαραίτητη η σύμπραξη των κάτωθι παραγόντων : 

α)Πρώτες ύλες

β) Επαρκές και διαρκώς εξελισσόμενο ανθρώπινο δυναμικό

γ) Υποδομές και δίκτυα

δ)Αναπτυγμένες αγορές κεφαλαίου και κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία

ε) Τεχνογνωσία και τεχνολογία .

Το α) είναι εξόχως προβληματικό , το β) μπάζει , για το γ) έγιναν πάρα πολύ λίγα τα τελευταία χρόνια λόγω επενδυτικής φοβίας και λιτότητας , το δ) χωρίς το Λονδίνο δεν έχει καμμία τύχη , στο ε) επιπλέουμε.

4) Το Ευρώ απέτυχε να γίνει η εναλλακτική λύση που θα μπορούσε δυνητικά να αμφισβητήσει την παντοκρατορία του δολαρίου , το ποσοστό του στα παγκόσμια συναλλαγματικά αποθέματα μειώθηκε πριν από σχεδόν μια δεκαετία και έκτοτε παρουσιάζει μια ελαφρά φθίνουσα πορεία.

5) Η συντριπτική πλειοψηφία των  ευρωπαικών επιχειρήσεων σχεδόν σε όλους τους τομείς δεν είναι συγκρίσιμου μεγέθους με ανταγωνιστές άλλων μεγάλων δυνάμεων, εξαίρεση αποτελούν τα χημικά , οι ασφάλειες , το ατσάλι και οι αυτοκινητοβιομηχανίες , κλάδοι των οποίων η σπουδαιότητα υποχωρεί σταθερά τα τελευταία χρόνια.

Κοινωνικοί λόγοι 

Το σημαντικότερο που πρέπει να αναφερθεί εδώ είναι η μεταχείριση που επεφύλαξε η ελίτ στην ευρωπαική μεσαία τάξη. Μέσα από πολιτικές εργασιακής ανασφάλειας , συρρίκνωσης των κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων , αδιαφορία αντιμετώπισης των οικονομικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι μεσαίοι , η ΕΕ πέτυχε την αύξηση της ανισότητας και την υπερσυγκέντρωση του πλούτου στα χέρια όλο και λιγότερων. Η αύξηση των έμμεσων φόρων , η διόγκωση της γραφειοκρατίας και η προσθήκη όλο και μεγαλυτέρων βαρών στις πλάτες της μεσαίας τάξης της αποστέρησαν το όραμα κοινωνικής και οικονομικής εξέλιξης . Η υποβάθμιση της ποιότητας της δημοσίας εκπαίδευσης στέρησε από τους μεσαίους ένα σημαντικό όπλο και δύναμη κοινωνικής αλλαγής.

Την ίδια ώρα η Κίνα πχ γνωρίζει οτι το στοίχημα κερδίζεται με τη δημιουργία μιας ισχυρής μεσαίας τάξης και δουλεύει σε αυτήν την κατεύθυνση. Οι ανάγκες και ο τρόπος ζωής της μεσαίας τάξης δημιουργούν τη ζήτηση για προιόντα που εξασφαλίζουν οικονομική μεγέθυνση , η δε ύπαρξή της απορροφά τους κραδασμούς της διαχείρισης και ελέγχου των πολλών που βρίσκονται στο κάτω άκρο της κοινωνικής πυραμίδας. 

Τέλος να πούμε οτι η εμμονική στάση της ΕΕ να περιορίζει τα θέματα της ατζέντας σε εκείνα που είναι ελάσσονος σπουδαιότητας και η αυξανόμενη ομοιομορφία που περιορίζει την αναγκαία κυκλοφορία των ιδεών είναι παράγοντες που απειλούν βαθιά τα θεμέλια της ευρωπαικής ταυτότητας .

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε οτι το μόνο που μπορεί να περιμένει κανείς είναι η ληξιαρχική πράξη θανάτου της ΕΕ . Μπορεί να είναι αύριο , σε λίγα χρόνια , να προκληθεί από μια καινούρια κρίση ή διαφωνία , λίγη σημασία έχει. Αυτό που είναι σημαντικό είναι οτι όλοι οι λόγοι για τη συνέχιση της ύπαρξής της έχουν εκλείψει...